zwart wit

Vance, XIII

Ik hou enorm van strips in zwart wit, vaak vind ik ze nog mooier dan in kleur. Als ik een zwart wit versie zie van een strip die ik al een kleur heb dan kan ik hem meestal niet laten liggen. Zelfs niet als ik de strip helemaal niet zo goed getekend vind.
De laatste jaren was de strip XIII getekend door Willam Vance in Europa een kaskraker. Maar Vance tekent eigenlijk ontzettend saai, alsof hij er geen zin in heeft. Hij tekent bijna nooit perspectief, alles recht van voren en van opzij. Ooghoogte is tafelhoogte, een verdwijnpunt is niet nodig. En zelfs de hoofden: recht van voren en recht van opzij.

Vance, XIII

Er zijn zo weinig mogelijk decors: een steen, een stukje palmboom. Of vijf palmbomen, maar dan hebben ze een verhalende betekenis: de hoofdpersoon krijgt een erectie. Maar ik heb XIII altijd met veel plezier gelezen. En als ik een uitgave in zwart wit vind ben ik helemaal gelukkig.

sfeer

De nieuwe Eppo kwam binnen. De pagina's van Haas bekijk ik altijd met enige argwaan. vaak moet ik wennen aan de inkleuring. "Wat hebben ze nou weer gedaan," riep ik, "ze hebben mijn boot van het eerste plaatje vernacheld. Ze hebben hem roodbruin geschilderd!"
Mijn vrouw had een andere kijk op het geval: "Ze hebben er een sfeerplaatje van gemaakt. Wel mooi." Dat was niet de steun waar ik op hoopte. Gelukkig was er nog iemand aanwezig, Kitty. "Kijk dan Kitty, ze hebben mijn boot roodbruin gemaakt.""Ja inderdaad," zei Kitty, "Ik vind het wel mooi. Sfeer."
"Ik hou ook van sfeer," riep ik nog," Ik hou alleen niet van roodbruine boten." Maar ze luisterden al  niet meer.

filmer

Ik heb het hem nooit gevraagd, maar ik denk dat Rob, de scenarioschrijver van Haas, het liefste een filmscenario zou schrijven. Volgens mij ziet hij de scenes die hij schrijft als een film voor zijn ogen.

Ik denk dat hij bij zijn computer een regisseursstoel heeft staan, met zijn naam achterop. Als er een nieuw personages in de strip geïntroduceerd wordt geeft hij aan welke acteur of actrice hij het liefste voor de rol zou casten.
Boerin Paulien is een krachtdadige vrouw van tegen de veertig. "Ik wil dat ze wordt gespeeld door Charlize Theron, maar dan over tien jaar," zei Rob. Terwijl ik Charlize wat bijwerk met wat extra lijntjes om haar wat ouder te maken denkt Rob al aan een nieuw figuur. "Ik wil Charles Durning" roept hij. "Kan iemand hem bellen, vragen of hij tijd heeft?"

vrouwen

De vrouwen in de strip Haas komen er slecht vanaf. Het eerste vrouwelijke sterfgeval was al na een paar pagina's in het eerste deel: de moeder van Esther legde het loodje. Esther zelf en Stella doken onder op een woonboot in de Biesbosch, maar zijn ook al een tijdje vermist, waarschijnlijk dood.
Mevrouw Mertens hield het niet veel langer uit: binnen twintig pagina's werd ze door een salvo uit de mitrailleur van Donkersloot gedood. In deel drie kwam een weduwe voor, maar die was al gewurgd voor ze in beeld kwam en zat twee pagina's als lijk in een stoel.
Mijn vrouw sprak de schrijver daar eens op aan: Hou je niet van vrouwen, Rob? Rob heeft weer een nieuw personage bedacht, Paulien. Mijn vrouw is benieuwd hoeveel pagina's Paulien nog in leven blijft.

Kazan

Co van Assema

In de strip 'Haas' komt een waakhond voor. Ik moest terugdenken aan Kazan. Jaren geleden deelde ik met schilder Co van Assema een atelier, we huurden een schoollokaal van een kaasboer. De kaasboer had een waakhond, Kazan, en die terroriseerde ons. We schuifelden met onze rug tegen de muur langzaam ons atelier in en uit, terwijl Kazan naar ons gromde.
Mijn schoonvader Pieter hield van honden en was niet bang van Kazan. Hij wilde hem zelfs aaien.  Kazan beet Pieter zo hard dat de wond drie uur later nog bloedde. Maar Pieter kwam sterk terug, ik zie nog het beeld voor me dat Kazan moest rennen voor zijn leven terwijl Pieter met een stok zwaaiend achter hem aan holde.
Co heeft die klote hond geschilderd. Ik heb op mijn manier wraak genomen op Kazan, in 'De schuilplaats'. 

medailles

In het scenario van Haas voor pagina 9 kwam een patrouille voor van 3 gewone soldaten en een officier, een Leutnant. Via google vond ik een prachtige foto van een Leutnant die ik wilde gebruiken. Pas tijdens het inkten zag ik dat er tekst in de foto stond: Hptm. Martin Renz (links) und Major Johannes Grimmiger, vermutlich kurz vor seinem Eichenlaubverleihung, 1945.
Godver, die vent waarvan ik dacht dat het de Leutnant was blijkt Major. Laten we hopen dat ik mijn Leutnant toch correct getekend heb.
Ik vroeg me ook af of die jongens er altijd zo bijliepen als op de foto.Zouden ze al die schildjes en dat ijzeren kruis ophouden als ze op patrouille gingen? Ik heb de onderscheidingen maar weggelaten.
Ik nam aan dat ze die medailles speciaal voor de foto hebben opgespeld. Ik had ook zo'n ding, van de avondvierdaagse, maar die droeg ik ook niet als ik naar school ging.

monument

Een stel verzetsjongens op de fiets wordt tegengehouden door een viertal Duitsers. De scene deed me denken aan een beeldengroep in Zaandam ter herdenking van de Februaristaking. Ik vind het een beetje een sneu herdenkingsmonument. Misschien was de Februaristaking in Amsterdam een behoorlijke daad van verzet, maar aan het beeld te oordelen stelde het in de Zaanstreek allemaal niet zoveel voor.

We zien een paar poppetjes van ongeveer 30 centimeter hoog. Ze zwaaien wat met hun armen, maar het groepje komt niet als een stel stoere verzetshelden op me over.  Het valt de beeldhoudster niet kwalijk te nemen: de gemeente had geen behoorlijk budget voor het project. Maar als ik langs dit verzetsmonument fiets denk ik dat het maar goed is dat de Canadezen gekomen zijn om ons te bevrijden, want van deze bibberende figuurtjes hadden de Duitsers niet veel te vrezen.

roken

In de nieuwe Eppo staat het derde hoofdstuk van de strip Haas. Het hoofdstuk begint met een pagina geklets. Omdat een pagina met alleen maar pratende hoofden visueel niet erg aantrekkelijk is, moesten we de hoofdfiguren ook wat laten doen.
Schrijver Rob van Bavel bedacht dat de priester een kledingstuk aan de kapstok moest hangen en dat de verzetshelden op de laatste drie plaatjes door de kerk moesten banjeren. Ik liet Simon op het derde plaatje een peuk opsteken.

 In die dagen was roken nog goed voor je gezondheid, in ieder geval rookten echte atleten.

Actrices rookten omdat het goed was voor hun keel.

Het was een goed voornemen om met nieuwjaar met roken te beginnen.

En helemaal mijn favoriet: een vrouw met een kek hoedje die een geweer over haar schouder gooit om een kalkoen uit de lucht te knallen.Waarschijnlijk ging je in die dagen van roken beter mikken met een geweer. Handig als je op Duitsers moest schieten.

door het ijs gezakt

Dunn

 

Het is mijn streven om geen fouten in mijn werk te maken, maar ik geef geen garanties. Soms weet ik niet hoe iets precies zit, en kan ik het ook nergens vinden, zodat ik er wat omheen moet rommelen. Wel begin ik zo langzamerhand een kenner te worden van uniformen van Duitse soldaten. In illustraties van de Amerikaan Harvey Dunn (1884-1952) zie ik dat de uniformen niet helemaal kloppen, hij vergeet bijvoorbeeld steeds de adelaar met hakenkruis op de borst.

Dunn

 Dunn was geen documentatietijger, het was bekend dat hij wel eens een foutje maakte. Voor de
Saturday evening Post maakte hij in 1939 een illustratie van iemand die in een gat in het ijs gevallen was. Hij had er niet aan gedacht dat het wateroppervlak de hoogte van het ijs zou moeten hebben. Een lawine van boze ingezonden brieven was het resultaat, de reputatie van Dunn liep onherstelbare schade op.

Dunn

Dunn heeft nooit meer voor de Post gewerkt en hij kreeg minder illustratieopdrachten. Hij richtte zich dan ook steeds meer op vrij schilderwerk, zijn prairieschilderijen.

Een brandje in de nacht op een boot, daar verwacht ik geen boze brieven over.

rituelen

Kijkt een priester wel omhoog, tijdens het uitspreken van het Dominus Vobiscum? Ik heb wel op een katholieke school gezeten, maar een Latijnse mis heb ik nooit meegemaakt. En al had ik dat wel, dan kon ik me dat natuurlijk toch niet meer herinneren.
Gelukkig is de priester in de strip Haas eigenlijk een ondergedoken jood, die net doet of hij een priester is. Handig bedacht, door schrijver Rob van Bavel. Alle fouten in de weergave van de paapse folklore kan ik afschuiven op de onwetendheid van onze hoofdpersoon.

spontaan

Een vriendin vroeg welke stapjes er voor een strippagina gemaakt werden, bijvoorbeeld voor een pagina 'Haas' zoals die in de Eppo staat.
Het inkleuren en letteren wordt door een studio gedaan, dus dat scheelt weer.

Stap 1: de thumbnail. Naar aanleiding van de tekst van schrijver Rob van Bavel wordt de pagina heel klein geschetst: de indeling van de plaatjes worden bepaald, en ongeveer wat er op moet komen te staan.

Stap 2: de plaatjes worden op aparte velletjes geschetst.

 Stap 3: De schetsjes worden op een pagina samengevoegd door ze over te trekken op een lichtbak en grof geïnkt. Dit wordt naar Rob gemaild zodat hij terug kan mailen dat het heel mooi wordt.
Stap 4: De plaatjes worden weer overgetrokken op de lichtbak en geïnkt.

"Goh, "zegt de vriendin," wat een gedoe. En hoe zit het nou met de spontaniteit?"
Ik heb maar geen antwoord gegeven, het was waarschijnlijk een retorische vraag.

fik

Hermann - Greg, Brand in de oase

Op de televisie was een schitterende achtervolging met snelle auto's. Een van de auto's was rood, het zal dus wel een ferrari geweest zijn. Televisie is een goed medium voor autoachtervolgingen.
In strips komen ook nog wel eens achtervolgingen voor, en dat werkt helemaal niet. Het is een vergissing om te denken dat een strip op een televisieserie moet lijken, strip is een apart medium.
Hoewel er wel raakvlakken zijn. Volgens mij is brand zo'n raakvlak: ik mag graag kijken naar een televisieserie met een fikse brand, en in een strip is een flinke inferno ook niet te versmaden.

kerstsfeer

Half december begon ik te tekenen aan het nieuwe verhaal van Haas. De openingsplaat moest een sfeertekening worden van een boot gebruikt door onderduikers in de Biesbosch. Ik wilde dat er dreiging van de tekening uit zou gaan, kou, ellende. Plassen water omdat de grond zo sompig is dat je er tot je enkels in weg zakt, scherpe punten aan de takken maken de boel nog vervelender. Ik hoopte dat je zou voelt dat het allemaal slecht gaat aflopen, ik wilde associaties met nazi's en andere narigheid oproepen.
Per ongeluk zag de kopieerjuffrouw de tekening. "Mooi plaatje," zei ze, "Lekker kerstsfeertje."
Kolere, dat was de bedoeling niet. "Kerstsfeer? Denk je niet aan nazi's als je dit ziet? Eh... executies, open wonden met pus enzo?"
"Huh? Hoezo? Ik vind het wel mooi, echt kersterig."
Vol verwarring liep ik de kopierette weer uit. Een van ons tweeën moest zich enorm vergissen.

Eppo

boekenleggers

 

De strip Haas staat weer in de Eppo. Bij de start van een nieuw Haas verhaal hoort natuurlijk een omslag. En bij dat omslag hoort een stukje over dat omslag, dat is een vaste rubriek op de tweede pagina in de Eppo. Ik schreef:
Ik vertelde aan vormgever Ger van Wulften dat ik geen zin had een omslag te maken omdat er geen hoofdpersonen van de strip in de eerste aflevering voorkwamen. Hij had een oplossing: “Dan maak je toch gewoon een opstelling met die vijf hoofdpersonen, min of meer zoals de aankondiging in Eppo 26?”

Maar daar had ik ook geen zin in. Ger heeft van de aankondiging en van de boekenleggers die ik getekend heb een drietal voorstellen voor covers gemaakt. Een van de drie heb ik uitgekozen en geschilderd, met olieverf op een plankje board. Gelukkig had ik daar wel zin in.